Landgraaf

Landgraaf (Duits Landgraf) was 'n titel wat meestal in die Heilige Romeinse Ryk en later deur die ryk se voormalige gebiede gebruik is. Dit was vergelykbaar aan 'n graaf wat feudale pligte direk aan die Heilige Romeinse Keiser gehad het. 'n Landgraaf se jurisduksie het soms oor 'n redelike groot gebied getrek wat nie onderdanig was aan 'n intermediêre mag soos 'n Hertog, 'n Biskop of 'n Paltsgraaf nie. Die vroegste geskrewe rekords is van 1086 af in Neder-Lotharingia af aangeteken. 'n Landgraaf het gewoonlik soeweriene regte uitgeoefen. Sy besluitnemingsmagte was soortgelyk aan die van 'n hertog.

Landgraaf het in 'n paar gevalle in gebruik gebly as 'n ondergeskikte titel van adelikes soos die Groothertog van Sakse-Weimar, wat ook die Landgraaf van Thuringia was in die eerste dekade van die 20ste eeu. Die titel het egter na die Eerste Wêreldoorlog in onbruik verval. Die jurisduksie van 'n landgraaf was 'n landgraafskap en die vrou van 'n landgraaf was 'n landgravin.

Bekende landgraafskappe

In die hertogdom Lotaringe:
- Brabant
- Gelre
- Hochstaden.
In die hertogdom Beiere: Steffling, Leuchtenberg.
In die hertogdom Swabe: In die hertogdom Swabe is drie landgraafskappe deur keiser Lotharius van Supplinburg (1125-1137) gevorm as teëwig teen die Staufen-dynastie in hulle wedywering om die Duitse koningskap (Sundgau, Benede-Elsas en Heiligenberg). Die Sundgau en Benede-Elsas is beide ten weste van die Ryn geleë wat tans in Frankryk is). Heiligenberg lê ten noorde van die Bodenmeer aan die grens met die huidige Switserland.
In die hertogdom Sakse: Thuringen. Tydens die Saksiese oorloë c. 1130 was die skep van die landgraafskap Thüringen (ontstaan uit die mark Meissen) veral 'n maatreël teen die opstandige hertoë van Sakse. Die landgraafskap Thuringen is opgeneem in die landgraafskap Hessen. Daar is die titel gehandhaaf tot in die 19de eeu. Die landgraafskap Hessen-Kassel is in 1803 verhef tot keurvorstedom en Hessen-Darmstadt in 1806 tot groothertogdom. Daarna het nog slegs die landgraafskap Hessen-Homburg bestaan wat in 1866 in Pruise opgeneem is.

Nuwer skeppings was: Baar, Breisgau, Hegau, Stühlingen en Nellenburg.

Literatuur

Mayer, Theodor, Über Entstehung und Bedeutung der älteren deutschen Landgrafschaften, in Mitteralterliche Studien – Gesammelte Aufsätze, ed. F. Knapp (Sigmaringen 1958) 187-201. Also published in Zeitschrift der Savigny-Stiftung für Rechtsgeschichte, Germanische Abteilung 58 (1938) 210-288.
Mayer, T., 'Herzogtum und Landeshoheit', Fürsten und Staat. Studien zur Verfassungsgeschichte des deutschen Mittelalters (Weimar 1950) 276-301.
Eichenberger, T., Patria: Studien zur Bedeutung des Wortes im Mittelalter (6.-12. Jahrhundert), Nationes – Historische und philologische Untersuchungen zur Entstehung der europäischen Nationen im Mittelalter 9 (Sigmaringen 1991).
Van Droogenbroeck, F.J., De betekenis van paltsgraaf Herman II (1064-1085) voor het graafschap Brabant, in Eigen Schoon en De Brabander, 87 (Brussel 2004) 1-166.