1992
Görünüm
| Binyıllar: | 2. binyıl |
|---|---|
| Yüzyıllar: | |
| Onyıllar: | |
| Yıllar: |
| Miladi | 1992 MCMXCII |
| Ab urbe condita | 2745 |
| Asur | 6742 |
| Bahâî | 148 – 149 |
| Bengal | 1399 |
| Berberi | 2942 |
| Birmanya | 1354 |
| Bizans | 7500 – 7501 |
| Budist | 2536 |
| Discordian | 3158 |
| Ermeni | 1441 ԹՎ ՌՆԽԱ |
| Etiyopya | 1984 – 1985 |
| Fransız cumhuriyetçi | 200 – 201 |
| Hicrî | 1412 – 1413 |
| Hint | |
| - Kali Yuga | 5093 – 5094 |
| - Shaka Samvat | 1914 – 1915 |
| - Vikram Samvat | 2048 – 2049 |
| Holosen takvimi | 11992 |
| İbrani | 5752 – 5753 |
| İran | 1370 – 1 BP – MÖ 1371 BP |
| Juche | 81 |
| Kıpti | 1708 – 1709 |
| Kore | 4325 |
| Tayland güneş | 2535 |
| Unix zaman | 694224000 – 725846399 |
1992 çarşamba günü başlayan bir artık yıldır.
Olaylar
[değiştir | kaynağı değiştir]Ocak
[değiştir | kaynağı değiştir]- 1 Ocak - Mısırlı Butros Butros-Gali, Perulu Javier Pérez de Cuéllar'ın yerine Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri oldu.[1]
- 6 Ocak - Dağlık Karabağ Ermenileri tarafından Dağlık Karabağ Cumhuriyeti ilan edildi.[2]
- 6 Ocak - Gürcistan Cumhurbaşkanı Zviad Gamsakhurdia, askeri darbe sonucu ülkeyi terk etti.[3]
- 7 Ocak - Yugoslav Hava Kuvvetleri'ne ait bir Mikoyan-Gureviç MiG-21, Hırvatistan'ın kuzey kesiminde, Avrupa Topluluğu Gözlem Misyonu'ndan gözlemcileri taşıyan İtalyan Ordusuna ait iki Agusta-Bell AB-206L LongRanger helikopterine saldırdı. Helikopterlerden bir tanesi düştü ve içindeki beş kişi öldü. Acil iniş yapan diğer helikopterdekiler hayatta kaldı.[4]
- 9 Ocak - Bosnalı Sırplar, Boşnakların ve Bosnalı Hırvatların Avrupa Toplulukları tarafından tanınma arayışına karşı protesto amacıyla Bosna Hersek içinde kendi cumhuriyetlerini ilan ettiler.[5]
- 9 Ocak - ABD'de çalışan radyo astronomları Aleksander Wolszczan ve Dale Frail tarafından, PSR B1257+12 pulsarının yörüngesinde birkaç karasal kütleli gezegenin keşfedilmesiyle ilk kez ötegezegenlerin doğrulandığı duyuruldu.[6]
- 16 Ocak - El Salvador yetkilileri ve isyancı liderler, Meksika'da Chapultepec Barış Anlaşmalarını imzalayarak, en az 75 bin kişinin hayatını kaybettiği 12 yıllık El Salvador İç Savaşı'nı sona erdirdi.
- 19 Ocak - Bulgaristan'da doğrudan oylama ile yapılan ilk cumhurbaşkanlığı seçimlerini kazanan, Demokratik Güçler Birliği lideri Jelyu Jelev görevine devam etti.[7]
- 20 Ocak - Air Inter'e ait 148 sefer sayılı Airbus A320-111 uçağı, Fransa'nın Strazburg Havalimanı'na iniş için daire çizerken, Barr yakınlarındaki Vosges Dağları'nda düştü; uçaktaki 96 kişiden 87'si hayatını kaybetti.
- 22 Ocak - İsyancı güçler Kinşasa'daki Zaire ulusal radyo istasyonunu işgal ederek hükûmetin istifasını talep eden bir yayın yaptı.[8]
- 26 Ocak - Boris Yeltsin, Rusya'nın ABD ve müttefiklerinin şehirlerini nükleer silahlarla hedef almayı bırakacağını duyurdu. Buna karşılık Başkan George H. W. Bush, ABD ve müttefiklerinin Rusya ve kalan komünist devletleri nükleer silahlarla hedef almayı bırakacağını duyurdu.
- 26 Ocak - Moritanya'da güvenlik güçleri, Moritanya Cumhurbaşkanı Muaviye Veled Seyyid Ahmed et-Tayi'nın muhaliflerine ateş açarak en az dört kişinin ölümüne neden oldu.
- 27 Ocak - Birinci Dağlık Karabağ Savaşı: Tartışmalı Dağlık Karabağ bölgesinde Ermeniler ve Azeriler arasındaki çatışmalarda en az 60 kişi öldü.
- 30 Ocak - Kuzey Kore, Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı ile Kuzey Kore'nin nükleer santrallerinin uluslararası denetime tabi tutulmasına olanak tanıyan bir anlaşma imzaladı.
Şubat
[değiştir | kaynağı değiştir]- 1 Şubat - ABD Başkanı George Bush, Rusya Devlet Başkanı Boris Yeltsin ile Camp David'de bir araya gelerek Soğuk Savaş'ın resmen sona erdiğini ilan etti.[9]
- 3 Şubat - Güney Afrika Devlet Başkanı F.W. de Klerk ve Afrika Ulusal Kongresi lideri Nelson Mandela, Paris'teki UNESCO genel merkezinde Felix Houphouet-Boigny Barış Ödülü'nü birlikte aldılar.
- 4 Şubat - Venezuela'da Hugo Chávez, Venezuela Devlet Başkanı Carlos Andrés Pérez'e karşı başarısız bir darbe girişiminde bulundu.[10]
- 6 Şubat - Birleşik Krallık ve diğer Commonwealth ülkelerinin Kraliçesi II. Elizabeth'in, Birleşik Krallık, Kanada, Avustralya ve Yeni Zelanda tahtlarına çıkışının 40. yıl dönümü Yakut Jübile ile kutlandı.[11]
- 7 Şubat - Avrupa Birliği'ni kuran Maastricht Antlaşması imzalandı.[12]
- 8 Şubat - 1992 Kış Olimpiyatları'nın açılış töreni Fransa'nın Albertville kentinde yapıldı.
- 9 Şubat - Cezayir İç Savaşı: Cezayir hükûmeti olağanüstü hal ilan etti ve İslami Selamet Cephesi'ne karşı baskı uygulamaya başladı.[13]
- 14 Şubat - Ukrayna ve Bağımsız Devletler Topluluğu'ndaki diğer dört ülke, Rusya'nın birleşik silahlı kuvvetleri sürdürme önerisini reddetti. Ukrayna, Moldova ve Azerbaycan, kendi askerî güçlerini oluşturma planlarına devam edeceklerini açıkladı.
- 16 Şubat - Lübnan'da, İsrail helikopterleri, 14 Şubat'ta üç İsrail askerinin öldürüldüğü baskına misilleme olarak Hizbullah lideri Abbas Musavi ve oğlunu öldürdü.
- 18 Şubat - UNSCOM Yürütme Kurulu Başkanı, Irak'ın BM Güvenlik Konseyi silahsızlanma kararlarına uymayı reddettiğini detaylandırdı.
- 21 Şubat - Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi, Yugoslavya'ya bir UNPROFOR barış gücü göndermek için 743 sayılı Kararı onayladı.
- 25-26 Şubat - Hocalı Katliamı: Azerbaycan'ın Dağlık Karabağ bölgesinde yaklaşık 613 Azeri sivil, Ermeni silahlı kuvetleri tarafından öldürüldü.
- 26 Şubat - İrlanda'da tecavüz kurbanı 14 yaşındaki bir kız çocuğunun, polise kürtaj olmak için ülkeyi terk edeceğini söylemesi ve hakkında yurt dışı çıkış yasağı getirilmesi kararı Yüksek Mahkeme tarafından, çocuğun hayatının intihar riski nedeniyle tehlike altında olduğu gerekçesiyle bozuldu.[14]
- 28 Şubat - Walvis Bay kasabasının egemenliği Güney Afrika'dan Namibya'ya devredildi.
- 29 Şubat-1 Mart - Bosnalı Sırplar tarafından boykot edilen Bosna Hersek bağımsızlık referandumunda, Boşnak ve Bosnalı Hırvat topluluklarının çoğunluğu Bosna-Hersek'in bağımsızlığı lehine oy kullandı.
Mart
[değiştir | kaynağı değiştir]- 2 Mart - Moldova'nın Dubăsari kentinde, artan gerilimler açık düşmanlıklara ve Transdinyester Savaşı'nın başlangıcına dönüştü.
- 3 Mart - Bosna-Hersek, Sırpların boykot ettiği referandum sonucu Yugoslavya'dan bağımsızlığını ilan etti.
- 4 Mart - Cezayir Yüksek Mahkemesi, ikinci tur seçimlerinde Cezayir Parlamentosu'nun kontrolünü ele geçirmeye hazırlanan İslam Selamet Cephesi'ni kapattı.
- 12 Mart - Mauritius'da cumhuriyet ilan edildi.
- 13 Mart - 1992 Erzincan depremi: Türkiye'nin Erzincan ilinde meydana gelen 6,8 Ms şiddetindeki deprem sonucunda 653 kişi öldü, 4 bini aşkın kişi yaralandı.
- 18 Mart - Beyaz Güney Afrikalılar, apartheid rejimini sona erdirecek ve güç paylaşımına dayalı çok ırklı bir hükûmet kuracak siyasi reformlar lehine oy kullandı.[15]
- 22 Mart - Fransa'daki yerel seçimlerde, muhafazakar Cumhuriyet için Birlik ve merkez sağ Fransız Demokrasisi için Birlik, 22 metropol bölgesel başkanlığının 20'sini kazanarak büyük bir zafer elde etti.
- 22 Mart - STS-45: küresel ısınmayı incelemek üzere tasarlanmış aletleri taşıyan Uzay Mekiği Atlantis Cape Canaveral'dan havalandı.
- 24 Mart - 34 üye devlet üzerinde silahsız gözetleme uçuşları programı oluşturmak için Açık Semalar Antlaşması, Finlandiya'nın Helsinki kentinde imzalandı. Anlaşma 1 Ocak 2002'de yürürlüğe girdi.[16]
- 25 Mart - Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı, Irak'a nükleer silah üretmek için kullanılan El Atheer'deki bir sanayi kompleksini imha etme emri verdi.
Nisan
[değiştir | kaynağı değiştir]- 5 Nisan - Bosna Hersek Meclisi (Sırp siyasi delegelerinin yokluğunda) Yugoslavya Sosyalist Federal Cumhuriyeti'nden bağımsızlığını ilan etti. Bağımsızlık ilanına karşı Bosnalı Sırpların kitlesel bir isyanının ardından Sırp birlikleri Saraybosna şehrini kuşattı.
- 5 Nisan - Peru Cumhurbaşkanı Alberto Fujimori, Peru Cumhuriyeti Kongresi'ni fesheden, sansür uygulayan ve muhalif politikacıları tutuklatan 25418 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameyi yayınlayarak 1992 Peru anayasa krizini başlattı.
- 6 Nisan - Makedonya Cumhuriyeti'nin Struga kentinde Arnavutlar tarafından İlirida Cumhuriyeti ilan edildi.[17]
- 6 Nisan - Microsoft tarafından Windows 3.1 üretime sunuldu.
- 7 Nisan - ABD, Slovenya, Hırvatistan ve Bosna Hersek'in bağımsızlığını tanıdı. Avrupa Toplulukları da Bosna Hersek'i tanıdı.
- 9 Nisan - Florida, Miami'deki bir jüri, eski Panama lideri Manuel Noriega'yı Kolombiya'nın kokain karteline yardım etmekten suçlu buldu.[18]
- 9 Nisan - Birleşik Krallık genel seçimlerinde, Birleşik Krallık Başbakanı John Major liderliğindeki Muhafazakar Parti, iktidarı kıl payı korudu.
- 10 Nisan - Birinci Dağlık Karabağ Savaşı: Marağa Katliamı – Azerbaycan Silahlı Kuvvetleri tarafından ele geçirilen ve yıkılan Azerbaycan'ın Marağa köyünde en az 43 Ermeni sivil öldürüldü.
- 10 Nisan - Londra Şehri'ndeki Baltık Borsası'nda Geçici İrlanda Cumhuriyet Ordusu'nun bir bombası patladı; üç kişi öldü, 91 kişi yaralandı.
- 13 Nisan - Hollanda-Almanya sınırındaki Roermond ile Heinsberg arasındaki bir bölgede meydana gelen 5,3 Mw büyüklüğündeki deprem, Hollanda, Almanya ve Belçika'yı etkiledi.
- 15 Nisan - Vietnam Ulusal Meclisi, Vietnam Sosyalist Cumhuriyeti'nin 1992 Anayasasını kabul etti.
- 16 Nisan - Afganistan Cumhurbaşkanı Muhammed Necibullah, mücahitlerin Kabil'i ele geçirmesiyle görevinden ayrıldı.
- 20 Nisan - Londra'daki Wembley Stadyumu'nda düzenlenen Freddie Mercury Anma Konseri, bir milyardan fazla kişiye canlı olarak televizyonda yayınlandı ve AIDS araştırmaları için milyonlarca dolar topladı.
- 22 Nisan - Meksika'nın Guadalajara kentinde kanalizasyona sızan yakıt bir dizi patlamaya neden oldu; 215 kişi öldü, 1500 kişi yaralandı.
- 28 Nisan - Eski Yugoslavya Sosyalist Federal Cumhuriyeti'nin kalan iki kurucu cumhuriyeti olan Sırbistan ve Karadağ, Yugoslavya Federal Cumhuriyeti (2003 yılında Sırbistan ve Karadağ oldu) adında yeni bir devlet kurarak, 1918'den beri var olan (II. Dünya Savaşı sırasında kısa bir işgal dönemi hariç) Sırplar, Hırvatlar, Slovenler, Karadağlılar, Boşnaklar ve Makedonların resmi devlet birliğine son verdi.
- 29 Nisan - 1991'de Rodney King'in dövülmesiyle ilgili ceza davasında dört polisin beraat etmesi, Los Angeles'ta büyük çaplı olaylara yol açtı.[19] Ordu müdahele edene kadar altı gün süren olaylar 63 ölüm ve 1 milyar usd'den fazla hasara neden oldu.
- 29 Nisan - Sierra Leone'de, bir grup genç asker, Cumhurbaşkanı Joseph Saidu Momoh'u Gine'ye sürgüne gönderen bir darbe gerçekleştirdi. Yüzbaşı Valentine Strasser'in başkanlığında ve Devlet Başkanı olarak Ulusal Geçici Yönetim Konseyi (NPRC) kuruldu.[20]
- 30 Nisan - Bosna Hersek'in Brčko kentinde Sava Nehri üzerindeki köprüden geçerken yaklaşık 100 Hırvat ve Boşnak gerçekleşen bombalama nedeniyle hayatını kaybetti.
Mayıs
[değiştir | kaynağı değiştir]- 1 Mayıs - Litvanya yeni geçici para birimi olan talonaları tanıttı.
- 5 Mayıs - Kırım'daki Rus liderler Ukrayna'dan ayrılarak yeni bir cumhuriyet kurduklarını ilan ettiler. 10 Mayıs'ta ayrılık kararını geri çektiler.
- 5 Mayıs - Fransa, Bastia'da Armand Césari Stadyumu'nda SC Bastia ile Olympique de Marseille arasındaki futbol maçından önce tribünlerden birinin çökmesi sonucu 18 kişi öldü ve 2.300 kişi yaralandı.
- 7 Mayıs - Endeavour Uzay Mekiği, Challenger Uzay Mekiği'nin yerine ilk uçuşunu gerçekleştirdi.[21]
- 9 Mayıs - Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi New York'ta kabul edildi.[22]
- 10 Mayıs - İsveç, Çekoslovakya'da düzenlenen Buz Hokeyi Dünya Şampiyonası'nda Prag'daki final maçında Finlandiya'yı 5-2 yenerek şampiyon oldu.
- 12 Mayıs - Heavy Metal grubu Iron Maiden dokuzuncu albümü Fear of the Dark'ı yayınladı.
- 15 Mayıs - Bağımsız Devletler Topluluğu'na üye altı eski Sovyet devleti tarafından Kolektif Güvenlik Antlaşması Örgütü kuruldu.[23]
- 16-17 Mayıs - BM barış güçleri Saraybosna'dan çekildi.
- 17 Mayıs - Tayland'ın Bangkok kentinde General Suchinda Kraprayoon hükûmetine karşı protestolar başladı.
- 23 Mayıs - İtalya'nın Sicilya adasında, İtalya'nın en ünlü mafya karşıtı hakimi Giovanni Falcone, eşi ve üç koruması, Cosa Nostra'nın Corleonesi klanı tarafından bir bombayla öldürüldü.[24]
- 24 Mayıs - Tayland'da başbakan Suchinda Kraprayoon istifa etmeyi kabul etti.[25]
- 24 Mayıs - Burkina Faso'da 1978'den beri ilk kez parlamento seçimleri yapıldı.
- 30 Mayıs - Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi'nin 757 sayılı kararı, Bosna Hersek'e yönelik saldırılarını sona erdirmek amacıyla Yugoslavya'ya bir dizi yaptırımı esas aldı.
Haziran
[değiştir | kaynağı değiştir]- 2 Haziran - Danimarka, ulusal bir referandumda Maastricht Antlaşması'nı az bir farkla reddetti.
- 4 - 14 Haziran - Rio de Janeiro'da Dünya Zirvesi düzenlendi. Zirvede Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi imzaya açıldı.[26]
- 8 Haziran - İlk Dünya Okyanus Günü, Brezilya'nın Rio de Janeiro kentinde düzenlenen Dünya Zirvesi ile aynı zamana denk gelecek şekilde kutlandı.
- 10 - 26 Haziran – 1992 Avrupa Futbol Şampiyonası İsveç'te düzenlendi.
- 16 Haziran - ABD Başkanı George H. W. Bush ve Rusya Başkanı Boris Yeltsin tarafından karşılıklı silah azaltımına ilişkin bir "Ortak Anlaşma" imzalandı.[27]
- 17 Haziran - Güney Afrika'nın Boipatong kentinde Afrika Ulusal Kongresi ile Inkatha Özgürlük Partisi arasında şiddet olayları çıktı ve 45 kişi öldü.
- 18 Haziran - İrlanda, Maastricht Antlaşması'nı kabul etmek için İrlanda Anayasası'nın On Birinci Değişikliği'ni %69'un üzerinde halk oyuyla kabul etti.[28]
- 20 Haziran - Paraguay'da Ulusal Kurucu Meclis, Paraguay'ın yeni Anayasasını onayladı.
- 21 Haziran - Nelson Mandela, 17 Haziran'daki Boipatong katliamının ardından Afrika Ulusal Kongresi'nin Güney Afrika hükûmetiyle müzakereleri durduracağını açıkladı.
- 23 Haziran - İsrail yasama seçimlerini, İzak Rabin liderliğindeki İşçi Partisi kazanarak Likud hükûmetini devirdi.
- 25 Haziran - Karadeniz Ekonomik İşbirliği (BSEC) kuruldu.[29]
- 26 Haziran - Danimarka, İsveç'in Göteborg kentindeki Ullevi Stadyumu'nda oynanan final maçında Almanya'yı 2-0 yenerek 1992 Avrupa Futbol Şampiyonası'nı kazandı.
- 28 Haziran - Estonya, 3 Temmuz'da yürürlüğe girecek olan anayasası hakkında referandum düzenledi.
Temmuz
[değiştir | kaynağı değiştir]- 6-8 Temmuz - 18. G7 zirvesi Münih'te düzenlendi.
- 6-29 Temmuz - Irak, BM denetleme ekibinin Irak Tarım Bakanlığı'na erişimini reddetti. UNSCOM, söz konusu yerin yasadışı silah faaliyetleriyle ilgili arşivler içerdiğine dair güvenilir bilgilere sahip olduğunu iddia etti. BM müfettişleri binanın dışında 17 günlük bir "oturma eylemi" düzenledi, ancak Irak askerleri tarafından güvenlikleri tehdit edildiğinde ayrıldılar.
- 10 Temmuz - Miami'de, eski Panama diktatörü Manuel Noriega, yasadışı uyuşturucu ticareti ve haraç faaliyetlerine katılmaktan 40 yıl hapis cezasına çarptırıldı.
- 10 Temmuz - Giotto uzay aracı, 26P/Grigg-Skjellerup kuyruklu yıldızının yanından geçerek kuyruklu yıldız hakkında ölçümler topladı.
- 13 Temmuz - İzak Rabin, İsrail başbakanı oldu.[30]
- 16 Temmuz - ABD'de Demokratik Ulusal Kongresi'nde Arkansas Valisi Bill Clinton, partisinin başkanlık adaylığını kabul etti.
- 17 Temmuz - Slovak Ulusal Konseyi, Slovakya'yı bağımsız bir ülke ilan ederek Çekoslovakya'nın dağılmasının sinyalini verdi.
- 19 Temmuz - İtalya'da Sicilya mafyası tarafından aracına yerleştirilen bir bombanın patlamasıyla, yargıç Paolo Borsellino ve koruma ekibinden beş polis öldürüldü.[31]
- 19 Temmuz - İsrail Kabinesi, işgal altındaki topraklarda yeni İsrail yerleşimlerinin dondurulmasını onayladı.
- 20 Temmuz - Václav Havel, Çekoslovakya cumhurbaşkanlığından istifa etti.
- 21 Temmuz - Transdinyester Savaşı ateşkesle sona erdi.
- 22 Temmuz - Kolombiyalı uyuşturucu baronu Pablo Escobar, ABD'ye iade edilmekten korkarak Medellín yakınlarındaki lüks hapishanesinden kaçtı.[32]
- 23 Temmuz - Abhazya, Gürcistan'dan bağımsızlığını ilan etti.
- 25 Temmuz-9 Ağustos - 1992 Yaz Olimpiyatları, İspanya'nın Katalonya bölgesindeki Barselona'da düzenlendi.
- 26 Temmuz - Irak, BM silah müfettişlerinin Bağdat'taki Irak Tarım Bakanlığı binasını aramasına izin vermeyi kabul etti. Müfettişler 28 ve 29 Temmuz'da geldiklerinde hiçbir şey bulamadılar ve Irak kayıtlarının kaldırıldığına dair şüphelerini dile getirdiler.
- 31 Temmuz - Gürcistan, Birleşmiş Milletler'in 179. üyesi oldu.
- 31 Temmuz - Thai Airways International'ın 311 numaralı Airbus A310-300 uçağı, Nepal'in Katmandu şehrinin kuzeyindeki bir dağa çarparak içindeki 113 kişinin tamamının ölümüne neden oldu.
- 31 Temmuz - Xiamen'e gitmek üzere Dajiaochang Havalimanı'ndan havalanan, Çin Genel Havacılık İdaresi'ne ait 7552 sefer sayılı uçak kalkıştan kısa süre sonra düştü ve uçaktaki 116 kişiden 108'i hayatını kaybetti.
Ağustos
[değiştir | kaynağı değiştir]- 3-4 Ağustos - Milyonlarca siyah Güney Afrikalı, Güney Afrika Devlet Başkanı F. W. de Klerk hükûmetiyle yapılan müzakerelerde ilerleme kaydedilmemesini protesto etmek amacıyla Afrika Ulusal Kongresi tarafından çağrılan genel greve katıldı.
- 12 Ağustos - Kanada, Meksika ve ABD, Kuzey Amerika Serbest Ticaret Anlaşması (NAFTA) konusunda anlaşmaya varıldığını duyurdu.
- 18 Ağustos - Birleşik Krallık Başbakanı John Major, Irak'ın güneyinde de uçuşa yasak bölge oluşturulduğunu duyurdu.
- 24-28 Ağustos - ABD'de Andrew Kasırgası güney Florida ve Louisiana'yı vurdu ve bir fırtına sistemiyle birleşerek Tennessee vadisi üzerinde dağıldı; 23 kişi öldü.
- 29 Ağustos - Almanya'nın Rostock kentinde, 22 Ağustos'ta başlayan mültecilere ve göçmenlere yönelik neo-Nazi saldırılarını protesto etmek için on binlerce kişi gösteri düzenledi.
Eylül
[değiştir | kaynağı değiştir]- 2 Eylül - Nikaragua'da meydana gelen 7,7 Mw büyüklüğündeki deprem ülkenin batı kıyılarını etkiledi. Depremden sonra meydana gelen tsunami, en büyük hasara ve can kaybına neden oldu.
- 7 Eylül - Güney Afrika Cumhuriyeti'nde Ciskei'de, Oupa Gqozo'ya bağlı Ciskei Savunma Kuvvetleri üyeleri, Afrika Ulusal Kongresi tarafından düzenlenen Gqozo karşıtı protestoculara ateş açarak en az 28 kişiyi öldürdü ve yaklaşık 200 kişiyi yaraladı.
- 7 Eylül - Tacikistan Cumhurbaşkanı Rahman Nabiyev, yaklaşık 2 bin kişinin ölümüne yol açan ve aylardır süren aşiret ve din çatışmalarının ardından istifa etmek zorunda kaldı.
- 9 Eylül - Cumhuriyet Halk Partisi, Deniz Baykal tarafından yeniden kuruldu.
- 12 Eylül - Peru'da polis, 12 yıldır aranan Aydınlık Yol gerilla hareketinin lideri Abimael Guzmán'ı tutukladı.
- 16 Eylül - Kara Çarşamba veya 1992 sterlin krizi olarak adlandırılan finans krizi nedeniyle, Birleşik Krallık hükûmeti sterlini Avrupa Döviz Kuru Mekanizması'ndan (ERM I) çekmek zorunda kaldı.
- 20 Eylül – Fransız seçmenler, Maastricht Antlaşması referandumunda az farkla Maastricht Antlaşması'nı onayladı.
- 21 Eylül – Meksika, 130 yılı aşkın süre sonra Vatikan ile diplomatik ilişkiler kurdu.
- 28 Eylül - Pakistan International Airlines'ın 268 numaralı uçuşunu gerçekleştiren Airbus A300 tipi uçak, Nepal'in Katmandu kentindeki Tribhuvan Uluslararası Havalimanı'na yaklaşırken bir dağa çarptı. Uçaktaki 167 yolcunun tamamı hayatını kaybetti.
- 29 Eylül - Brezilya Temsilciler Meclisi, ülkenin 29 yıl sonraki ilk demokratik olarak seçilmiş lideri olan Brezilya Cumhurbaşkanı Fernando Collor'u görevden alma kararı aldı. Başkan Yardımcısı Itamar Franco geçici cumhurbaşkanı oldu.
Ekim
[değiştir | kaynağı değiştir]- 2 Ekim - Ege Denizi'nde yapılan "Kararlılık Gösterisi 92" adlı NATO Tatbikatı sırasında Amerikan Saratoga gemisinden atılan iki adet sea sparrow füzesinin Türk Deniz Kuvvetleri'ne ait TCG Muavenet muhrib'ini vurması sonucu, 5 denizci öldü.
- 2 Ekim - Brezilya'nın São Paulo şehrindeki Carandiru Cezaevi'nde çıkan isyanda 111 kişi yaşamını kaybetti.[33]
- 4 Ekim - Mozambik hükûmeti, RENAMO liderleriyle 16 yıldır süren Mozambik İç Savaşı'nı sona erdiren Roma Genel Barış Anlaşması'nı imzaladı.
- 4 Ekim - El Al'a ait bir kargo uçağı, Schiphol Havalimanı'ndan kalkışından sonra iki motorunu kaybederek Hollanda'nın Amsterdam kentindeki Bijlmermeer'de binalara çarptı. Kazada uçaktaki 4 kişi ile yerdeki 39 kişi hayatını kaybetti.[34]
- 6 Ekim - Lennart Meri, bağımsızlığını yeniden kazanmasından sonra Estonya'nın ilk Cumhurbaşkanı oldu. Sürgündeki Estonya Hükûmeti ertesi gün istifa etti.
- 12 Ekim - 5,8 mb büyüklüğündeki Kahire depreminde 545 kişi yaşamını yitirirken, 6.512 kişi yaralandı.
- 20 Ekim - Son Yugoslav birlikleri Hırvatistan'dan ayrıldı.[35]
- 21 Ekim - Britanya'da 150.000 kömür madencisi, hükûmetin kömür madenlerini kapatma ve madenci sayısını azaltma planlarını protesto etmek için Londra'da yürüyüş yaptı.[36]
- 23 Ekim - Japonya İmparatoru Akihito, imparator olarak ilk yurtdışı ziyaretini Çin'e gerçekleştirdi. Pekin'deki dinleyicilere II. Dünya Savaşı sırasında Çin halkının çektiği acılar için derin üzüntü duyduğunu söyledi.
- 25 Ekim - Litvanya, 1990'da Sovyetler Birliği'nden bağımsızlığını ilan ettikten sonra ilk anayasası için referandum düzenledi.
- 28 Ekim - Liechtenstein Prensi II. Hans-Adam, Liechtenstein'ın Avrupa Ekonomik Alanı'na katılımı konusunda yapılan referandumla ilgili anlaşmazlıklar nedeniyle Liechtenstein Meclisi'ni feshetme ve hükûmeti görevden alma tehdidinde bulundu.[37]
- 31 Ekim - Papa II. Ioannes Paulus Engizisyonun Galileo Galilei aleyhindeki 1633 tarihli fermanını kaldırdı ve özür diledi.[38]
Kasım
[değiştir | kaynağı değiştir]- 3 Kasım - ABD başkanlık seçimlerinde, Demokratların adayı Arkansas valisi Bill Clinton, Cumhuriyetçilerin adayı başkan George H. W. Bush ve bağımsız Ross Perot'u mağlup etti.
- 8 Kasım - Berlin'de 350 bin'den fazla kişi, göçmenlere karşı sağcı şiddeti protesto etmek için miting düzenledi; Almanya Cumhurbaşkanı Richard von Weizsäcker ve Almanya Şansölyesi Helmut Kohl'e taş ve yumurta atıldı.
- 11 Kasım - İngiltere Kilisesi, kadınların rahip olmalarına izin verme kararı aldı.
- 13 Kasım - Peru hükûmeti, Cumhurbaşkanı Alberto Fujimori'e suikast planlayan küçük bir grup subayın tutuklandığını duyurdu.
- 13 Kasım - Dünya Meteoroloji Örgütü'nün bir raporu, hem Arktik hem de Antarktika'da benzeri görülmemiş bir ozon tabakası incelmesi olduğunu bildirdi.
- 14 Kasım - Forrest Kasırgası'nın neden olduğu kötü koşullar altında, Vietnam Havayolları'nın 474 sefer sayılı uçağı Nha Trang yakınlarında düştü ve 30 kişi hayatını kaybetti.[39][40][41]
- 15 Kasım - Litvanya parlamento seçimlerinde, Algirdas Brazauskas liderliğindeki Litvanya Demokratik İşçi Partisi Komünistleri iktidara geri döndü.
- 18 Kasım - Rusya Devlet Başkanı Boris Yeltsin, 1983'te Sovyetler tarafından düşürülen Korean Air'in 007 sefer sayılı uçuşunun uçuş veri kaydedicisini (FDR) ve kokpit ses kaydedicisini (CVR) yayınladı.
- 24 Kasım - Çin'de, China Southern Airlines'a ait 3943 sefer sayılı iç hat uçuşu düştü ve uçaktaki 141 kişinin tamamı hayatını kaybetti.
- 25 Kasım - Çekoslovakya Federal Meclisi, ülkeyi 1 Ocak 1993'te yürürlüğe girecek şekilde Çek Cumhuriyeti ve Slovakya olmak üzere iki ayrı devlete bölme kararı aldı.
- 27 Kasım - Venezuela hükûmeti, cumhurbaşkanlığı sarayını bombalayan bir grup Hava Kuvvetleri subayının darbe girişimini bastırdı.
Aralık
[değiştir | kaynağı değiştir]- 3 Aralık - BM Güvenlik Konseyi'nin 794 sayılı kararı oybirliğiyle kabul edilerek, Somali'de insani yardım sağlamak ve barışı tesis etmek amacıyla ABD liderliğindeki Birleşmiş Milletler barış güçlerinden oluşan UNITAF'ın kurulması onaylandı.
- 4 Aralık - ABD Başkanı George Bush, ABD birliklerinin Afrika'ya, Birleşik Görev Gücü (UNITAF) kapsamında konuşlandırılacağını duyurdu; UNITAF birlikleri 9 Aralık'ta Mogadişu'ya indi.
- 6 Aralık - Hindistan'daki aşırı uç Hindu eylemciler, 1949'dan beri tapınak olarak kullanılan Ayodhya'daki 16. yüzyıldan kalma Babri Mescidi'ni yıktı; bu da Bombay isyanları da dahil olmak üzere yaygın toplumsal şiddete yol açtı ve toplamda 1500'den fazla kişinin ölümüne neden oldu.
- 12 Aralık - 7,8 Mw büyüklüğündeki Flores depremi, Endonezya'daki Küçük Sunda Adaları'nda en az 2500 kişinin ölümüne neden oldu. 25 m (82 ft) dalga yüksekliğine sahip yıkıcı bir tsunami meydana gelir.
- 16 Aralık - Çek Ulusal Konseyi, Çek Cumhuriyeti Anayasasını kabul etti.[42]
- 18 Aralık - Güney Kore cumhurbaşkanlığı seçimini, 1961'den beri seçilen ilk askeri olmayan aday olan Kim Young-sam kazandı.
- 21 Aralık - Yugoslavya'da, Sırbistan Cumhurbaşkanı Slobodan Milošević, Sırbistan cumhurbaşkanlığı seçiminde Milan Panić'i mağlup etti.
- 22 Aralık - Paraguay'ın başkenti Asunción'da Martín Almada tarafından Terör Arşivleri keşfedildi; bu arşivlerde, Condor Planı kapsamında Arjantin, Bolivya, Brezilya, Şili, Paraguay ve Uruguay güvenlik servisleri tarafından gizlice kaçırılan, işkence gören ve öldürülen binlerce Latin Amerikalının kaderi ayrıntılı olarak anlatılmakta.[43]
- 29 Aralık - Brezilya Devlet Başkanı Fernando Collor de Mello, hükûmetten 32 milyon usd'den fazla parayı zimmetine geçirdiği suçlamalarından suçlu bulundu ve sekiz yıl boyunca herhangi bir seçilmiş görevde bulunmaktan men edildi. Collor, Yüksek Federal Mahkeme tarafından verilecek karardan saatler önce başkanlıktan istifa etti.[44]
Ay veya günü bilinmeyenler
[değiştir | kaynağı değiştir]Doğumlar
[değiştir | kaynağı değiştir]Ocak
[değiştir | kaynağı değiştir]- 1 Ocak - Jack Wilshere, İngiliz futbolcu
- 10 Ocak - Christian Atsu, Ganalı futbolcu (ö. 2023)
- 19 Ocak
- Logan Lerman, Amerikalı oyuncu
- Shawn Johnson, Amerikalı jimnastikçi
- 21 Ocak - Stanislav Murihin, Rus futbolcu
- 26 Ocak - Alassane També, Fransız futbolcu
Şubat
[değiştir | kaynağı değiştir]- 3 Şubat - Anindya Kusuma Putri, Endonezyalı manken
- 5 Şubat - Neymar, Brezilyalı futbolcu
- 11 Şubat - Taylor Lautner, Amerikalı oyuncu ve dövüşçü
- 14 Şubat - Freddie Highmore, İngiliz oyuncu
- 17 Şubat
- Andrei Girotto, Brezilyalı futbolcu
- Meaghan Jette Martin, Amerikalı oyuncu
- 20 Şubat - Jordon Hooper, Amerikalı basketbolcu
- 27 Şubat - Özlem Öztürk, Türk basketbolcu
Mart
[değiştir | kaynağı değiştir]- 1 Mart - Ramal Aslanov, Azeri kickboksçu
- 4 Mart - Jared Sullinger, Amerikalı basketbolcu
- 10 Mart - Emily Osment, Amerikalı oyuncu ve şarkıcı
- 13 Mart - Kaya Scodelario, İngiliz oyuncu
- 26 Mart – Haley Ramm, Amerikalı oyuncu
Nisan
[değiştir | kaynağı değiştir]- 3 Nisan - Yuliya Efimova, Rus yüzücü
- 4 Nisan - Alexa Nikolas, Amerikalı oyuncu
- 7 Nisan - Alexis Jordan, Amerikalı oyuncu
- 14 Nisan - Mehdi Beşiri, İranlı bilim insanı
- 19 Nisan - Marshmello, Amerikalı DJ
- 23 Nisan - Zelim Bakaev, Rus şarkıcı
- 27 Nisan - Adam Bartoš, Çek voleybolcu
Mayıs
[değiştir | kaynağı değiştir]- 6 Mayıs - Nilay Aydoğan, Türk basketbolcu (ö. 2023)
- 12 Mayıs – Malcolm David Kelley, Amerikalı oyuncu
- 26 Mayıs - Jenni Vähämaa, Fin buz patenci
- 27 Mayıs - Abdul Vahab Zahiri, Afgan atlet
- 28 Mayıs - Deniz Işın, Türk oyuncu
Haziran
[değiştir | kaynağı değiştir]- 4 Haziran – Dino Jelusić, Hırvat şarkıcı
- 5 Haziran - Emily Seebohm, Avustralyalı yüzücü
- 17 Haziran
- Ecem Uzun, Türk oyuncu
- Hazal Şenel, Türk oyuncu
- 24 Haziran – David Alaba, Avusturyalı futbolcu
- 26 Haziran - Jennette McCurdy, Amerikalı oyuncu, şarkıcı ve şarkı yazarı
- 28 Haziran
- Oscar Hiljemark, İsveçli futbolcu
- Elaine Thompson-Herah, Jamaikalı atlet
Temmuz
[değiştir | kaynağı değiştir]- 2 Temmuz
- Manon Houette, Fransız hentbolcu
- Yuki Kagawa, Japon futbolcu
- 21 Temmuz – Rachael Flatt, Amerikalı buz patenci
- 22 Temmuz – Selena Gomez, Amerikalı aktris ve şarkıcı
- 23 Temmuz – Konstantinos Tzortziou, Yunan e-sporcu
- 30 Temmuz - Anissa Blondin, Belçikalı manken
Ağustos
[değiştir | kaynağı değiştir]- 4 Ağustos – Dylan ve Cole Sprouse, Amerikalı ikiz oyuncular
- 7 Ağustos
- Ariel Camacho, Meksikalı şarkıcı ve söz yazarı (ö. 2015)
- Yusuf Yazıcı, Türk futbolcu
- 11 Ağustos - Bryce Cotton, Amerikalı basketbolcu
- 18 Ağustos – Frances Bean Cobain, Kurt Cobain ve Courtney Love'ın kızı
- 20 Ağustos – Demi Lovato, Amerikalı şarkıcı
Eylül
[değiştir | kaynağı değiştir]- 7 Eylül
- Gizem Karaca, Türk manken ve oyuncu
- Alican Süner, Türk kemancı
- Martin Hinteregger, Avusturyalı futbolcu
- Aleksey Lutsenko, Kazak profesyonel bisikletçi
- 8 Eylül
- Temi Fagbenle, Amerikalı basketbolcu
- Sakiko Ikeda, Japon milli futbolcu
- Bernard Anício Caldeira Duarte, Brezilyalı futbolcu
- Koki Takenaka, Japon eski futbolcu
- Za'Darius Smith, Amerikalı futbolcu
- Simon Thern, İsveçli futbolcu
- 9 Eylül - Başaran Saraçoğlu, Türk futbolcu
- 10 Eylül - Ricky Ledo, Amerikan profesyonel basketbolcu
- 14 Eylül - Vügar Şirinli, Azeri judocu
- 16 Eylül - Nick Jonas, Amerikalı şarkıcı
- 22 Eylül - Benedikt Saller, Alman futbolcu
- 23 Eylül - Oğuzhan Özyakup, Türk futbolcu
Ekim
[değiştir | kaynağı değiştir]- 8 Ekim - Terran Petteway, Amerikalı basketbolcu
- 11 Ekim - Cardi B, Amerikalı rapçi
- 12 Ekim – Josh Hutcherson, Amerikalı oyuncu
- 17 Ekim - Hanumankind, Hint şarkıcı
- 20 Ekim - Ksenia Semenova, Rus artistik jimnastikçi
- 24 Ekim - Emel Sığırcı, Türk basketbolcu
Kasım
[değiştir | kaynağı değiştir]- 7 Kasım - Andrea Londo, Meksikalı-Amerikalı oyuncu
- 23 Kasım - Miley Cyrus, Amerikalı şarkıcı ve oyuncu
- 30 Kasım - Amaury Escoto, Meksikalı futbolcu
Aralık
[değiştir | kaynağı değiştir]- 4 Aralık - Kim Seok-Jin Güney Koreli şarkıcı, söz yazarı
- 7 Aralık - Joshua Bonehill-Paine, İngiliz milliyetçi
- 18 Aralık - Bridgit Mendler, Amerikalı şarkıcı ve oyuncu
- 20 Aralık - Hayal Köseoğlu, Türk oyuncu
Ay veya günü bilinmeyenler
[değiştir | kaynağı değiştir]Ölümler
[değiştir | kaynağı değiştir]Ocak
[değiştir | kaynağı değiştir]
- 1 Ocak – Grace Hopper, Amerikalı bilim insanı (d. 1906)
- 3 Ocak – Judith Anderson, Avustralyalı oyuncu (d. 1897)
- 26 Ocak – José Ferrer, Porto Riko'lu oyuncu (d. 1912)
Şubat
[değiştir | kaynağı değiştir]- 3 Şubat - Knut Fridell, Olimpiyat şampiyonu İsveçli güreşçi (d. 1908)
- 7 Şubat
- Mevhibe İnönü, 2. Cumhurbaşkanı İsmet İnönü'nün eşi (d. 1897)
- Buzz Sawyer, Amerikalı profesyonel güreşçi (d. 1959)
- 25 Şubat - Hıfzı Veldet Velidedeoğlu, Türk bilim insanı (d. 1904)
Mart
[değiştir | kaynağı değiştir]
- 9 Mart - Menachem Begin, 6. İsrail başbakanı, Nobel Barış Ödülü sahibi (d. 1913)
- 23 Mart - Friedrich Hayek, Avusturyalı ekonomist, Nobel Ödülü sahibi (d. 1899)
- 28 Mart - Yılmaz Önge, Türk akademisyen ve mimar (d. 1935)
Nisan
[değiştir | kaynağı değiştir]
- 5 Nisan – Sam Walton, Amerikalı iş insanı (d. 1918)
- 6 Nisan – Isaac Asimov, Rus asıllı Amerikalı yazar (d. 1920)
- 13 Nisan – Feza Gürsey, Türk fizikçi (d. 1921)
- 20 Nisan – Benny Hill, İngiliz komedyen ve oyuncu (d. 1924)
- 23 Nisan – Satyajit Ray, Hindistanlı film yapımcısı (d. 1921)
Mayıs
[değiştir | kaynağı değiştir]- 6 Mayıs - Marlene Dietrich, Alman sinema oyuncusu ve şarkıcı (d. 1901)
- 19 Mayıs - Bruno Pradal, Fas asıllı Fransız oyuncu (d. 1949)
- 22 Mayıs - Atahualpa Yupanqui, Arjantinli besteci (d. 22 Ocak 1908)
- 30 Mayıs – Karl Carstens, Almanya Federal Cumhuriyeti'nin 5. Cumhurbaşkanı (d. 1914)
Haziran
[değiştir | kaynağı değiştir]
- 9 Haziran - Ferec Fuda, Mısırlı yazar ve insan hakları aktivisti (d. 1945)
- 24 Haziran - Leman Akçatepe, Türk tiyatro ve sinema sanatçısı.(d. 1914)
- 28 Haziran – Mikhail Tal, Sekizinci Dünya Satranç şampiyonu (d. 1936)
Temmuz
[değiştir | kaynağı değiştir]- 4 Temmuz - Astor Piazzolla, Arjantinli bandoneoncu (d. 11 Mart 1921)
- 22 Temmuz - Toto Karaca, Türk tiyatro ve bale sanatçısı (d. 1912).
- 31 Temmuz - Ralph Strait, Amerikalı televizyon ve sinema oyuncusu (d. 1936)
Ağustos
[değiştir | kaynağı değiştir]- 12 Ağustos - John Cage, Amerikalı besteci, filozof, yazar ve baskıcı
- 18 Ağustos - Christopher McCandless, Amerikalı Amerikalı gezgin
- 25 Ağustos - Nisa Serezli, tiyatro ve sinema sanatçısı
Eylül
[değiştir | kaynağı değiştir]- 6 Eylül - Cevat Kurtuluş, sinema oyuncusu
Ekim
[değiştir | kaynağı değiştir]
- 6 Ekim – Denholm Elliott, İngiliz oyuncu (d. 1922)
- 7 Ekim – Tevfik Esenç, Ubıhça'yı son konuşan kişi (d. 1904)
- 8 Ekim – Willy Brandt, Federal Almanya başbakanı (d. 1913)
- 12 Ekim – John Hancock, Amerikalı oyuncu (d. 1941)
- 27 Ekim – David Bohm, Kuantum mekaniği fizikçisi (d. 1917)
Kasım
[değiştir | kaynağı değiştir]
- 7 Kasım - Alexander Dubček, Slovak politikacı (d. 1921)
- 23 Kasım - Vasfi Rıza Zobu, tiyatro ve sinema sanatçısı (d. 1902)
Aralık
[değiştir | kaynağı değiştir]- 9 Aralık - Geoffroy Chodron de Courcel, Fransız diplomat (d. 1912)
- 14 Aralık - Watazumi Doso, Japon bambu flüt ustası (d. 1911)
- 21 Aralık - Stella Adler, Amerikalı oyuncu ve oyunculuk öğretmeni (d. 1901)
- 24 Aralık - Peyo (Asıl adı Pierre Culliford), Belçikalı karikatürist (d. 1928)
Ay veya günü bilinmeyenler
[değiştir | kaynağı değiştir]- Remziye Hisar, Türkiye'nin ilk kadın kimyageri (d. 1902)
1992 Nobel ödülü kazananlar
[değiştir | kaynağı değiştir]- Barış – Rigoberta Menchú
- Edebiyat – Derek Walcott
- Ekonomi – Gary Becker
- Fizik – Georges Charpak
- Kimya – Rudolph A. Marcus
- Tıp – Edmond H.Fischer, Edwin G. Krebs
Ayrıca bakınız
[değiştir | kaynağı değiştir]- ^ "Boutros Boutros-Ghali". United Nations. 4 Ağustos 2016. 29 Ekim 2025 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 11 Kasım 2020.
- ^ Bill Frelick (1994). Faultlines of Nationality Conflict: Refugees and Displaced Persons from Armenia and Azerbaijan. U.S. Committee for Refugees. s. 15.
- ^ Daily Report: Soviet Union. The Service. 1992. ss. 78-81.
- ^ Daily Report: East Europe. The Service. 1992. ss. 16-18.
- ^ "Zakon o praznicima Republike Srpske". Zakoni (Sırpça). People's Assembly of Republika Srpska. 27 Temmuz 2005. 11 Haziran 2009 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 10 Nisan 2009.
- ^ Wolszczan, A.; Frail, D. A. (1992). "A planetary system around the millisecond pulsar PSR1257+12". Nature. 355 (6356): 145-7. Bibcode:1992Natur.355..145W. doi:10.1038/355145a0. ISSN 0028-0836.
- ^ Dieter Nohlen & Philip Stöver (2010) Elections in Europe: A data handbook, p369 978-3-8329-5609-7
- ^ E. O'Ballance (2 Kasım 1999). The Congo-Zaire Experience, 1960–98. Palgrave Macmillan UK. s. 144. ISBN 978-0-230-28648-1.
- ^ Michael Wines (2 Şubat 1992). "Bush and Yeltsin declare formal end to Cold War". The New York Times. Erişim tarihi: 15 Şubat 2022.
- ^ BBC, Thursday, 5 December 2002, 21:30 GMT, Profile: Hugo Chavez, http://news.bbc.co.uk/2/hi/1925236.stm [1]
- ^ "Times Daily - Google News Archive Search". news.google.com. 12 Eylül 2025 tarihinde kaynağından arşivlendi.
- ^ "Founding agreements". European Union. 9 Ocak 2026 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 5 Şubat 2022.
- ^ United Nations. Human Rights Committee (1991). Official Records of the Human Rights Committee. United Nations. ss. 162-168.
- ^ İrlanda'da kürtaj referandumu: Din daha az sahnede, haber.sol.org.tr
- ^ "1992: South Africa votes for change". BBC News. 18 Mart 1992.
- ^ The Conference on Security and Cooperation in Europe: Analysis and Basic Documents, 1972-1993. Springer Netherlands. 1993. s. 78.
- ^ Geert-Hinrich Ahrens (2007). Diplomacy on the Edge: Containment of Ethnic Conflict and the Minorities Working Group of the Conferences on Yugoslavia. Woodrow Wilson Center Press. s. 399. ISBN 978-0-8018-8557-0.
- ^ Rohter, Larry (10 Nisan 1992). "The Noriega Verdict; U.S. Jury Convicts Noriega of Drug-Trafficking Role as the Leader of Panama". The New York Times. ISSN 0362-4331. Erişim tarihi: 28 Eylül 2017.
- ^ GregAlan Williams (February 1996). A Gathering of Heroes: A Personal Memoir of the Los Angeles Riots. Chicago Review Press, Incorporated. s. 103. ISBN 978-0-89733-425-9.
- ^ The World Factbook. Central Intelligence Agency. 1992. s. 306.
- ^ Robert W. Fricke (July 1992). STS-49: Space shuttle mission report. National Aeronautics and Space Administration. s. 17. NASA-TM-108104. Erişim tarihi: 27 Kasım 2020.
- ^ Status of Ratification of the Convention, United Nations Framework Convention on Climate Change10 Mayıs 2015
- ^ Arbatov, Alexei G., (Ed.) (1999). Russia and the West: the 21st century security environment. Armonk, NY: Sharpe. s. 62. ISBN 978-0765604323. 23 Ağustos 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 25 Şubat 2015.
- ^ "New Arrests for Via D'Amelio Bomb Attack". Corriere della Sera. 8 Mart 2012. 13 Ekim 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 9 Şubat 2019.
- ^ Derbyshire (15 Nisan 2016). Encyclopedia of World Political Systems. Routledge. s. 266. ISBN 978-1-317-47156-1.
- ^ Nations, United. "United Nations Conference on Environment and Development, Rio de Janeiro, Brazil, 3-14 June 1992". United Nations. 26 Ocak 2026 tarihinde kaynağından arşivlendi.
- ^ Young, John (2014). The Longman companion to America, Russia and the Cold War, 1941–1998. Hoboken: Taylor and Francis. s. 146. ISBN 9781317878872.
- ^ "Referendum Results 1937–2015" (PDF). Department of Housing, Planning and Local Government. 23 Ağustos 2016. s. 44. 24 Aralık 2025 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 9 Haziran 2018.
- ^ "BSEC - Black Sea Economic Cooperation". www.bsec-organization.org. 12 Ocak 2026 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 14 Eylül 2025.
- ^ Benjamin Frankel (1996). A Restless Mind: Essays in Honor of Amos Perlmutter. Psychology Press. s. 101. ISBN 978-0-7146-4607-7.
- ^ Bianconi, Giovanni. "Il pentito e le stragi La nuova verità che agita l'antimafia". Il Corriere della Sera (İtalyanca). RCS. 8 Eylül 2025 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 23 Mayıs 2012.
- ^ Ross, Timothy (24 Temmuz 1992). "Escobar escape humiliates Colombian leaders". The Guardian.
- ^ Brooke, James (4 Ekim 1992). "111 Killed When Police Storm Brazilian Prison During Inmate Riot". The New York Times. ISSN 0362-4331. Erişim tarihi: 30 Ocak 2018.
- ^ "Aircraft accident report 92-11 : El Al Flight 1862 Boeing 747-258F 4X-AXG Bijlmermeer, Amsterdam 4 October 1992" (PDF). Nederlands Aviation Safety Board. 24 Şubat 1994. 26 Haziran 2008 tarihinde kaynağından arşivlendi.
- ^ "Last Yugoslav army troops withdrawing from Croatia". United Press International. 4 Kasım 2025 tarihinde kaynağından arşivlendi.
- ^ "150,000 marchers brave downpour to back miners"
. The Independent. 26 Ekim 1992. 1 Mayıs 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. - ^ Marxer, Wilfried (31 Aralık 2011). "Staatskrise (28.10.1992)". Historisches Lexikon des Fürstentums Liechtenstein (Almanca). 14 Aralık 2025 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 18 Şubat 2024.
- ^ "Vatican admits Galileo was right". New Scientist (1846). 7 Kasım 19929 Ağustos 2007..
- ^ Tropical Cyclones in 1992 (PDF). Hong Kong Observatory. September 1994. s. 17. 30 Eylül 2013 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 24 Mayıs 2014.
- ^ "Typhoon Plane Crashes". Evening Standard. 16 Kasım 1992. s. 20. – via Lexis Nexis (abonelik gereklidir)
- ^ "Accident description: VN-A449". Aviation Safety Network. 2014. 3 Ocak 2026 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 24 Mayıs 2014.
- ^ Rett R. Ludwikowski (1996). Constitution-making in the Region of Former Soviet Dominance. Duke University Press. s. 374. ISBN 978-0-8223-1797-5.
- ^ Mike Ceaser (11 Mart 2002). "Paraguay's archive of terror". BBC. 28 Ocak 2026 tarihinde kaynağından arşivlendi.
- ^ Senado mantém o julgamento apesar da renúncia de Collor; Itamar é empossado presidente (primeira página do 1° caderno), Folha_de_S.Paulo (30 de dezembro de 1992).